Gratis lessen

Reggio Utrecht

Reggio Utrecht is een knipoog naar Reggio Emilia. Het kindgerichte van Reggio wordt omarmd. De ontwikkeling van kinderen en de drie kerndoelen voor de kunstvakken op de basisschool - 'verbeelden', 'praten over kunst' (reflecteren) en kennismaken met kunst (cultuur) - zijn de uitgangspunten. 

Gratis oefeningen, lessen en ideeën gericht op authentieke manieren van jezelf en de wereld met beeldende middelen tonen. Om te tonen moet je maken. Leren door te doen. 


'De verbeelding aan de macht' 

Verbeelden is een van de kerndoelen. Kerndoelen zijn door de overheid bepaald. Was 'verbeelden' geen kerndoel dan zou 'verbeelden' nog steeds het uitgangspunt geweest zijn. 'Verbeelden' gaat over tonen van eigen ervaringen, eigen gedachten en/of eigen gevoelens. Verbeelden gaat over op een eigen manier verhalen vertellen, verhalen over jezelf, verhalen over zoals jij de wereld ervaart. Tonen wie je bent en hoe jij je verhoudt tot de ander, het andere'. 

Verbeelden kan op veel manieren; met dans, muziek, toneel, etc.. Reggio Utrecht beperkt zich tot beeldend. 


'Leren door te doen'.

Jelle Jollis beschrijft drie manieren van denken; 1.het logisch linguïstisch denken, 2. denken door te doen en 3. creatief denken. Reggio Utrecht legt vooral nadruk op het doen. Het betekent dat kinderen aan de slag moeten, niet eindeloos moeten praten over wat en hoe en waarom maar de handen uit de mouwen moeten steken; experimenterend, uitproberend, ontdekkend, zoekend ... leren door te doen. Niet persé gericht op een product al is dat voor kinderen ook belangrijk; het proces van maken is leren. Het tonen aan elkaar van wat er gemaakt is, is leren. Het praten over eigen en andermans werk is leren. De meeste kinderen houden van doen. 

De woorden 'verbeelden' en 'creativiteit' worden veel ten onrechte door elkaar gebruikt, vaak als synoniemen. Creativiteit gaat over denken. Verbeelden gaat over creëren = maken. Iedereen denkt. Iedereen is creatief. Je hebt creativiteit voor alle vakken, voor alles in het leven nodig. Creatief kunnen denken is dus belangrijk! Creatief denken kun je leren. De hersenen kun je trainen om 'in kronkels te denken'. Creativiteit is echter slechts een onderdeel van beeldend. Beeldend omvat veel meer. Beeldend gaat over mensvorming, gaat over het geheel. Verbeelden gaat over zichtbaar maken wie ben ik in deze complexe wereld. Verbeelden gaat over jouw en mijn plek in de cultuur waarbinnen we leven. De groep waarbinnen je leeft is bepalend voor wie je bent, wie je wordt. Beeldend gaat over juist dat bewust worden.

Verbeelden is een kenmerk van de menselijke natuur. Dieren kunnen - zover we weten - niet verbeelden. Doen is ook onlosmakelijk met de menselijke natuur verbonden; we lopen rechtop en hebben onze handen vrij om te doen. Onze handen en vingers zijn zo dat we heel fijn en precies motorisch kunnen handelen ... Spelen is een oefening in doen, spelen is een oefening in verbeelden.

Kinderen zijn door hun kind zijn per definitie creatief. Ze hebben alleen ruimte nodig en soms een zetje. Lydia de Jong beschrijft hoe het complexe creatieve proces zichtbaar gemaakt kan worden. 'Het creatieve proces' en 'verbeelden' lopen hier door elkaar heen. Bruikbaar voor professionals, niet voor kinderen op de basisschool. 'Laat het dus maar gebeuren' en probeer niet aan kinderen uit te leggen hoe het werkt; dat werkt niet. 

Igor Byttebier onderscheidt vijf belangrijke vaardigheden om tot creativiteit te komen: uitstel van oordeel, denken in mogelijkheden,  flexibel associëren, verbeelden en creatief waarnemen. ook hier lopen de begrippen 'creativiteit' en 'verbeelden' door elkaar. Creatief en verbeeling in de zin van verrassend, nieuw en eigen. Nieuw voor het kind, niet perse nieuw voor de wereld. 


'Een pedagogische benadering'

Hoe kan een kind dat zijn gedachten, gevoelens of ervaringen toont dat fout doen? Een kind doet het nooit fout! Leerkracht leerling zullen in gesprek moeten: vertel. En dan luisteren zonder oordeel, bewust van eigen stokpaardjes, open en eerlijk...  en de taak van de leerkracht is dan...een volgende stap.  Verplichte literatuur voor iedereen die mooi onderwijs nastreeft.


Voorwaarden om tot verbeelden/creativiteit te komen

Hans van de Braak deed een literatuurstudie. Vanuit de toen beschikbare literatuur (2002) komt hij tot 6 voorwaarden. Voorwaarden om tot creatief denken/gedrag te kunnen komen. Zijn zes voorwaarden zijn een basis om vanuit te beginnen

  • Er moet een drang zijn van binnen om: Motivatie
  • Als je de grenzen opzoekt binnen de peergroup dan moet je inteligent zijn: IQ (omstreden!)
  • Je moet mogen zoeken, experimenteren, fouten maken: Ruimte
  • Je moet logisch en niet logisch kunnen denken, jezelf kunnen verplaatsen in de ander: Denkstijl
  • Creativelingen zijn authonome denkers, zijn daarmee lastig, horen niet meteen bij de groep; Persoonlijkheid.
  • Je moet weten waar je over praat; Kennis

Mihaly Csikszentmihalyi heeft het over een vat vol tegenstrijdigheden die de creatieve geest in een (dus) complexe persoonlijkheid verenigt: speels én gedisciplineerd; intelligent én naïef; fantasierijk én realistisch; energiek én ontspannen; gek en gezond. Creatieve mensen moeten sterke persoonlijkheden zijn om die uitersten bij elkaar te houden. 

 

 

Bronnen

  • Braak, van de  Hans (2002)  Ontsnappingskunst; evolutie van de creatieve geest, Amsterdam  University Press
  • Byttebier, Igor (2002) Creativiteit Hoe? Zo! Uitgeverij Lannoo Tielt.  
  • Csikszentmihalyi, Mihaly (1999) Creativiteit, over flow, schepping en ontdekking’ Uitgeverij Boom Amsterdam
  • Jong, Lydia de. (2017) Het begeleiden van creatieve processen In Cultuur en Educatie; tijdschrift over onderzoek naar leren, lesgeven  en overdracht in kunst  en cultuur. Jaargang 16 nummer 47. LKCA:  Utrecht. Blz. 62 - 84.
  • Rijksoverheid : ministerie van onderwijs, cultuur en wetenschap (2009) Kerndoelenboekje basisonderwijs

   


 

Robbert Bleys filmde 

Voorafgaand aan een lezing voor Creatief Vermogen was er een interview… filmpje van lezing en interview in ca. 5 minuten  film. 


Delen = vermenigvuldigen

Onder het motto 'Delen is vermenigvuldigen' zijn alle lessen en oefeningen gratis. Alle beschikbare lessen zijn  uitgeprobeerd door Pabo-studenten in het basisonderwijs. De drie kerndoelen zijn altijd in de les terug te vinden. Voor de lessen is het hartmodel gebruikt beschreven in 'Kunstmeester'. 

De lessen geven een handreiking, een richting. Als gebruiker zal je de les naar jouw hand moeten zetten en op de specifieke behoefte van de leerlingen af moeten stemmen.