Creatieve vaardigheden

Hoe? Zo! 

Creatief denken gebeurt door anders te gaan denken: patroondoorbreking. Creatief denken is een geheel van denkattitudes, denkvaardigheden, denktechnieken en denkprocessen die de kans op patroondoorbreking - het leggen van nieuwe verbindingen - vergroot. Iedereen kan creatief denken; je kunt het aanleren en ontwikkelen. Door te oefenen wordt je beter.

Oefeningen 'Uitstel van oordeel'

De kunst is open te staan en het idee in potentie te aanvaarden = uitstel van oordeel. Daarmee wordt er ruimte gecreëerd. 


Van theepot tot superman

Je tekent om de beurt. En je mag steeds maar drie vormen tekenen. Je maakt dus eigenlijk alleen maar een beginnetje van een tekening. Dan mag de ander. Die ander kijkt  en mag 1 vorm weggummen. Dan tekent die nummer twee ook drie vormen reagerend op wat de eerste tekenaar getekend heeft. Dan mag  de eerste tekenaar weer. Die kijkt en gumt een vorm weg  en zet al reagerend op wat er al getekend is weer drie vormen neer… dan mag de tweede tekenaar etc. Instructiefilmpje


Portret

Ga tegenover iemand zitten. Leg een papier voor je en pak een potlood of stift. Blijf  naar degene  die tegenover je zit kijken en teken zonder dat je  naar het papier kijkt…  laat  het potlood  het werk doen…  ogen, pupillen, wimpers wenkbrauwen, neus, mond oren  etc…  op een gegeven moment  ben je klaar… inkleuren. 


Twee minuten kijken

Je mag niets zeggen, je moet jouw gezicht in de plooi houden. Je kijkt meer niet. Je kijkt naar het kunstwerk van alle kanten. Dan pak je een stift en tekent wat je ziet. 


... er volgen er meer ...


Oefeningen 'Creatief waarnemen'

Onze zintuigen vormen de werkelijkheid. De realiteit verandert mee als onze waarneming verandert.


Woltekening

Door Demi van Lit

Je knipt stukjes wol van verschillend lengten. Die stukjes  gooi je (een voor een) op een vel papier en je kijkt. Kun je die stukjes  wol met elkaar verbinden door er bij te tekenen en er zo een figuur van te maken? Instructiefilmpje.


Kunstige blaadjes

Door Irene van Rijsewijk en Mandy Evers. 

Eerst lekker naar buiten... Met een beetje geluk waaien de herfstbladjes om je oren. Zoek drie mooiste bladeren en neem die mee naar binnen. Verander de bladeren in ... Instructiefilmpje.


De achtbaan

Pak een vel papier, pak een stift, doe je ogen dicht en teken een vliegensvlugge achtbaan … het potlood roetst over het papier…  klaar …Vergeet  de achtbaan. Kijk en zie  een vogel, kijk hier en daar  en zus en zo…  of nee geen vogel, een gezicht met hier  een oog  en daar en een neus en …  of Elke speelt harp. Draai  het blad om  en kijk opnieuw…. Je kijkt net zolang tot je  iets hebt dat je leuk vind… inkleuren en klaar.


In vlekken zien

Geef  elke twee (drie) leerlingen  een tiental kopieën met daarop dezelfde vlek. Laat de leerlingen eerst met elkaar kijken  en aanwijzen wat er  zoal gezien kan worden in de vlek. Laat  elke leerling voorzichzelf de mogelijkheden tekenen op een vel met een inktvlek. Laat daarna aan elkaar zien. 


In de wolken 

Door Sandra de Stigter. 

De leerlingen krijgen een foto van de lucht met wolken en bekijken deze. Wat zien de kinderen in de wolken op de foto? Een dier, of een monster, of een auto of iets heel anders? En wat is er verder nog te zien? De leerlingen tekenen op de foto alles wat zij zien Instructiefilmpje. 


Dieren in voorwerpen

Door Anne de Jongh. 

Verzamel 'rommeltjes':  knoopjes, paperclips, kruidnagel, steentje, gummetje, schelp ...  leg op een stuk papier ... welk dier kan je er van maken?  Instructiefilmpje.


'Monsters'

Door Inge van Meurs. 

Je je vouwt het papier dubbel. Je doop het touwtje in de verf. Je vouwt het papier open. Je legt je touwtje op een helft van het papier. Je vouwt het papier weer dubbel en dan trek je het touwtje eruit. Dit laat je drogen en kun je gebruiken voor het creatief denken. Instructiefilmpje.


Snippers

Door Annelien van Beekhuizen. 

Gekleurde snippers op een hoopje. We blazen een beetje. en kijken of we in de snippers iets kunnen zien. Zien we wat foto om later in te tekenen.  en weer blazen en weer kijken. en al dan niet een foto. Te moeilijke opdracht... met minder kleuren gaat het gemakkelijker, anders één kleur.


Gezichten zien

Door Wendy van Hintum. 

Je ziet overal waar je kijkt smileys in. In de prullenbak, de kast, de stoel. Als je er eenmaal mee bezig bent geweest, kun je in veel alledaagse voorwerpen smileys zien. Met deze opdracht gaan de kinderen actief op zoek naar gezichten in de omgeving.   Maak foto’s van een object dat voor een leerling een smiley vormt. Foto’s uitprinten en de leerlingen op een ander moment hun smiley tot leven laten komen.


Kunst

Door Rosemarie Terberg. 

Laat kinderen een kunstwerk uitzoeken. Laat kinderen  eerst een paar minuten kijken zonder iets te zeggen. draai het kunstwerk, en draai nog eens. Dan met een stift het figuur dat je in het kunstwerk ziet omlijnen. Als je de kunstwerken in plastiek mapjes hebt gedaan kunnen de leerlingen op het plastiek tekenen en hou je de voorraad kunstwerken. Het figuur omzetten op tekenpapier en kleuren maar. Instructiefilmpje.  


... er volgen er meer ...


Oefeningen 'Flexibel associëren'


Bloem

Pak een plaatjesdobbelsteen (story cube). Gooi de dobbelsteen en teken het tekeningetje min of meer na in het midden van jouw blad. Teken om dit tekeningetje, nieuwe afgeleide tekeningen als bloembladeren. Ga steeds terug naar het hart van de bloem.


Smartlap

Je gooit twee dobbelstenen of je prikt twee woorden uit een twee verschillende boeken of... Je vouwt het vel papier in drie stroken: links eerste rij teken je het eerste woord: het begin. Je tekent het tweede woord rechts derde rij: het einde van de strip. Teken de rijen vol met tekeningetjes die associatief uit de voorgaande komen... Je moet bij het laatste plaatje ‘ logisch’ uitkomen. Je moet al wijzend naar de plaatjes een heerlijk navolgbaar onzin verhaal kunnen vertellen (zingen). (Molenwiek – tandenborstel – lippen – bloemblaadjes – klavertje vier – hoofdprijs - champagne – drank – kater – drol – giertank – tank.)


Rondje emoties

Door Mark van den Berg. 

De leerling gaat een associatiecirkel maken. Hierbij is het de bedoeling dat ze begint met een emotie en vanuit deze emotie verder gaat associëren, waardoor ze uiteindelijk uitkomt bij het begin van de associatiecirkel. Nadat de eerste associatie is gemaakt, is het de bedoeling dat ze gaat associëren vanaf deze dus laatste associatie. Variant: van de ene emotie naar de andere. Instructiefilmpje.


... er volgen er meer ...


Oefeningen 'Denken in mogelijkheden'

Zodra we een redelijke oplossing hebben gevonden dan stoppen we met denken. Om nieuwe oplossingen te bedenken moeten we dus verder denken dan de logica. 


Werken met cirkels

Door Hanneke Breteler- Issing. 

Een rond dopje, of een groter rond dopje. Trek op een velletje het dopje om en teken met de cirkel als uitgangspunt... Wat maak jij ervan? Trek nu op een nieuw velletje twee cirkels om en teken met de cirkels als uitgangspunt. Pak een nieuw velletje en trek de dop drie keer om... Instructiefilmpje


Superheldendictee

Door Michael van Rossen. 

Opdracht 1: Teken  in 3 minuten jouw superheld. Opdracht 2: Teken diezelfde - op een nieuw kaartje - ook weer in 3 minuten met tegenwind. Opdracht 3: in het water. Opdracht 4...  


Het allesomvattende Kerstklokje

Door Laura van de Pol. 

Het is kersttijd. De boom staat. De ballen hangen in de boom. Kerstliederen klinken; het klokje klingelt en roept op.... Instructiefilmpje. 


Sleutel naar jouw dromen

Door Lotte Oosterheerd. 

Wat zal er achter de deur zitten? Durf jij te klijken? Kies een sleutel doe de deur open. en teken wat je ziet. Instructiefilmpje.


Paperclips

Door Kirsten Muller. 

Een handvol paperclips, een stif en papier... meer heb je niet nodig. en een fototoestel om een paperclipverzameling aan te leggen. Instructiefilmpje.


Lieg de waarheid

Teken een zon, een huis, een auto, een boom als schema... niet met veel details: je moet het tekeningetje herkennen. Je geeft jouw tekeningetje aan jouw buurman. en de buurman geeft aan jou zijn tekening. Je kijkt, draait,  en tekent er iets bij waardoor de betekenis helemaal anders wordt. Zo kan een wolk zomaar een schaap worden ... een tweede ronde? 


Van hier naar daar

Door Marijke Turner. 

Iedereen schrijft twee willekeurige woorden op. Twee propjes. die in de hoed gaan en verdeeld. Het eerste woord teken je en dan in 3 of 4 stappen naar het tweede woord. Instructiefilmpje.


Mozaïek

Door Fleur Stolk. 

Je gooit snippers op tafel. en dan ... hoeveel beelden kun jij in 5 minuten?Van elk beeld een foto. Alle foto's op het bord want dat wat al gedaan is door anderen mag jij niet meer.  Instructiefilmje. Variant: maak er een bewegend beeld van; stopmotion (Zweder Melchers). 


Cijfers

Door Angela Mersman. 

Kies een cijfer. Maakt binnen 10 minuten zoveel mogelijk tekeningen van hetzelfde cijfer. Tekent dus eerst het cijfer en maak hiervan een tekening. Het blad mag worden gedraaid. Instructiefilmpje.  


Maak er iets van

Door Jolien de Langen. 

Ieder kind krijgt een vorm op een papier geplakt. (Hier 1 startpunt 'kruis' en 2 vierkant met vier vierkantjes) Opdracht  'Maak er iets van'. Na afloop sorteren we en kijken hoeveel verschillende mogelijkheden we hebben kunnen bedenken.


... er volgen er meer ...


Oefeningen 'Verbeeldingskracht' 

Met / door verbeelding kunnen voorstellingen in de geest gemaakt worden die op dat moment nog niet bestaan. 


Verhalen tekenen: de oubollige cacaoboon.

Door Claire George.

Twee rijen woorden: in de eerste rij staan bijvoeglijknaamwoorden, in de tweede rij staan zelfstandig naamwoorden Elke leerling kiest uit iedere rij een woord. Die worden aan elkaar verbonden in een tekening. Dan wordt een contect geschapen; teken de antwoorden op vragen als wie? wat? waar? wanneer? Wat is die aan het doen? Wie houdt van hem.haar? Waar speelt zich dit af... Instructiefilmpje. 


Wat zie jij?

Door Rozemarijn Stoutjesdijk. 

Scheur een achttal snippers. Niet te netjes gewoon snippers. Pak ze in een hand en laat ze op ca. 20 cm. los boven een tekenvel. Trek de omtrek van het geheel van snippers. Haal de snippers weg en kijk....wat kun je hier van maken?


Wat heb ik beet?

Door Anneloes Malgo. 

Lekker in een bootje, kijken naar de dobber... en dan ik heb beet! Wat haal ik boven water?


Monsters

Door Mignon Vughs. 

Je leest een klein stukje uit Het monsterbonsterbulderboek (van Jozua Douglas & Marieke Nelissen (2017)) voor. Op het moment dat Bruno op zijn tovertoeter blaast, veranderen zijn ouders in monsters.


Doorgeeftekening

Door Rosalie Walker. 

Je tekent in één minuut. Dat kan niet anders dan klein en niet af en dat is nu juist de bedoeling. Je geeft de tekening door aan joiuw buurman. en die kijkt een miinuut. en tekent een minuut om de tekening weer door te geven... tien keer doorgeven? 


Drie biggen grijpen de wolf

Door Suzanne van Beveren. 

De wolf komt er aan. De drie biggetjes zien het gevaar. Ze zijn niet bang. Ze transformeren tot een wolfverjagendmonster! Instructiefilmpje.


Stokverhalen

Door Tieske van Dieren. 

Zeven stokjes en een stopmotion-app. Maak met de stokjes een verhaal. Instructiefilmpje.


Mooi afval

Door Melissa Borghart-Ris. 

De leerlingen worden aangemoedigd de materialen te verschuiven, vervormen, combineren, elementen weg te halen of toe te voegen en zo te spelen met de beelden die ontstaan. Wanneer de compositie af is, plakken ze met lijm alles op het blad. Met potlood, viltstift of ander tekenmateriaal mag de compositie naar eigen inzicht worden aangevuld. Instructiefilmpje.


Sterren

De Arabieren waren in de middeleeuwen de sterrenkundigen van de wereld. Zij gaven heel veel sterren namen en zagen in combinatie van sterren allerlei figuren; sterrenbeelden. Wij zien (verzinnen) eerst een figuur.en zetten dan de sterren aan de hemel: Hier de sterspeler (op zijn kop) 


De blauwbilgorgel

We luisteren naar het lied. We bekijken de porgels en de porulannen en bedenken wat voor kinderen daar van komen…  die vreemde kinderen gaan we tekenen. 


FBeestje

Het is gezellig druk… feestje. Al jouw vrienden zijn gekomen en dansen en zingen en maken plezier. Zet jouw stift op papier  en teken in een beweging zonder de stift van het papier te halen een dansende olifant…  dan mag de stift even los en snel een oog en dan een swingende giraf …  dan mag  de stift even los  snel van het papier  en nog even snel een oog dan teken je … 


Bureau accessoires

Door Lottie Jolink. 

Verzamel spulletjes die op een bureau liggen. Leg ze op een vel papier en maak er een verhaal van. Instructiefilmpje.


Met twee woorden 

Door Jiska Rozendal. 

Twee willekeurige woordden worden aan elkaar gekoppeld en succes. Flesdak, Lampauto, Fllesbeer, Brilboek, Stoktafel... Door Jiska Rozendal.


... er volgen er meer ...


 

 

 

 

 

 

 

 

 

We gebruiken de vijf creatieve vaardigheden die Igor Byttebier beschreven heeft in zijn boek 'Creativiteit Hoe? Zo!'

De vaardigheden hebben allemaal het doel het divigeren te bevorderen. De aparte categorie 'divergeren' beschreven in het boek als één van de vijf is - in gesprek met Igor -  vevangen door  'denken in mogelijkheden'.


Creativiteit Hoe? Zo!

Byttebier, Igor (2002) Uitgeverij Lannoo Tielt.

 


Creatief denken kost energie

In de hersenen ontstaan patronen; denkpatronen; clusters van gegevens die voor ons succesvol zijn. In gelijksoortige situaties kunnen we deze patronen snel oproepen en dus snel handelen. Denkpatronen zijn gewoontes van denken. Door de denkpatronen is snel leren mogelijk. Patronen vergen geen denkwerk meer waardoor er ruimte is om verder te onderzoeken en voort te bouwen. Patronen slijten in door herhaald handelen., herhaald denken. Het weten gaat op een gegeven moment bijna onbewust en je weet niet meer dat je dit ooit bedacht hebt. Het kan niet anders dan ons denksysteem de kracht haalt uit de stabiliteit van patronen en dus gewoonten. Het kan dus ook niet anders dat het denkvermogen last heeft van het doorbreken van die stabiliteit; dus het denkvermogen heeft last van patroondoorbrekend denken = creativiteit.

Misvattingen

Je bent creatief of je bent het niet ... Creativiteit is schilderen ... Mijn omgeving staat geen creativiteit toe ... Zonde van de tijd ... We doen al creatief